Akoestische fonetiek als objectivator van verstaanbaarheid, mobiliteit en identiteit

849 p
Samenvatting

Fonetiek is de wetenschap die de eigenschappen van spraakklanken bestudeert, onder meer vanuit akoestisch standpunt. De steeds groeiende mogelijkheden van de informatica maken het mogelijk om zonder complexe apparatuur metingen te doen die betrouwbaarder en specifieker zijn dan auditief-perceptuele beoordelingen. Het komt erop aan om computeralgoritmen te ontwerpen die relevante akoestische aspecten in een geluidsopname kwantificeren. Akoestische details zijn relevant als zij effectief een correlaat zijn van hetgeen luisteraars ondervinden: de ernst van een stoornis, het effect van een chirurgische ingreep, de identiteit van een spreker, enz. Onderzoek toont aan dat een spreker met grote zekerheid geïdentificeerd kan worden op basis van de resonantie in zijn mond-keelkanaal omdat deze resonantie-effecten bepaald worden door de lichaamsbouw. Ook de doorsneespreektoonhoogte, die afhangt van het formaat van de stembanden, is een biomerker voor sprekeridentificatie. De beweeglijkheid van articulatieorganen wordt weerspiegeld door het frequentiespectrum van klinkers. Deze spectrale kenmerken laten onder meer toe om na een chirurgische ingreep het herstel op te volgen aan de hand van audio-opnames. Het evalueren van de verstaanbaarheid van iemands uitspraak, bijvoorbeeld bij doof geboren patiënten, is een essentieel aspect van de revalidatie. De akoestische fonetiek reikt ook biomerkers aan die significant correleren met het oordeel van luisteraars over de verstaanbaarheid.

Auteur
P. Corthals
Vakgebied
LOGOPEDIE
Jaargang 2018, Volume 74